Video: ૪૦૦ વર્ષથી વધુ જૂની પથ્થરબાજીની પરંપરા આજે પણ છે જીવંત!

શિમલાના ધામી ગામમાં ઐતિહાસિક મેળો

૪૦૦ વર્ષથી વધુ જૂની પથ્થરબાજીની પરંપરા આજે પણ છે જીવંત!

યુવાનોએ ઉત્સાહભેર ભાગ લઈને સંસ્કૃતિની અનોખી વિરાસતને રાખી અકબંધ!

હિમાચલ પ્રદેશની રાજધાની શિમલાથી થોડે દૂર આવેલા ઐતિહાસિક ધામી ગામમાંથી પરંપરા, આસ્થા અને રોમાંચનો અનોખો અહેવાલ સામે આવ્યો છે. અહીં દર વર્ષે દિવાળીના પર્વ બાદ ભાઈબીજના દિવસે યોજાતો ૪૦૦ વર્ષથી વધુ જૂનો પથ્થરબાજીનો મેળો આ વર્ષે પણ તે જ પરંપરાગત ઉત્સાહ અને શ્રદ્ધા સાથે સંપન્ન થયો છે. આ મેળાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેમાં આધુનિક સમયમાં પણ યુવા પેઢી પોતાની સદીઓ જૂની સાંસ્કૃતિક વિરાસતને આગળ ધપાવવા માટે ઉત્સાહપૂર્વક આગળ આવી રહી છે. સ્થાનિક માન્યતાઓ અને ઇતિહાસ મુજબ, ધામીના રાજ પરિવાર અને સ્થાનિક ગ્રામવાસીઓ વચ્ચે ભદ્રકાલી માતાને પ્રસન્ન કરવા માટે આ પથ્થરમારાની પરંપરા ચાલતી આવી છે. મેળા દરમિયાન ગામના બે અલગ-અલગ જૂથો એકબીજા પર મર્યાદિત રીતે પથ્થરો ફેંકે છે, અને આ યુદ્ધમાં જે વ્યક્તિને પથ્થર વાગવાથી લોહી નીકળે તેને માતા ભદ્રકાલીને અર્પણ થયેલું બલિદાન માનવામાં આવે છે. સમય જતાં આ પ્રથામાં સુધારા કરીને હવે ગંભીર ઈજાઓ ન થાય તેવા નિયમો સાથે માત્ર પ્રતીકાત્મક કે હળવા પથ્થરમારાથી આ રમત રમાય છે.

લોહીના બલિદાનની પ્રાચીન માન્યતા સાથે જોડાયેલી રોમાંચક લોકસાંસ્કૃતિક રમત!

આ વર્ષના મેળાના સામે આવેલા ડ્રોન દ્રશ્યોમાં ધામીના ભદ્રકાલી મંદિર પરિસર અને આસપાસના પહાડી વિસ્તારોમાં માનવમેળાના અદ્ભુત દ્રશ્યો નજરે પડી રહ્યા છે. હજારોની સંખ્યામાં સ્થાનિક લોકો અને પર્યટકો આ દુર્લભ અને રોમાંચક પરંપરાને પોતાની આંખોથી નિહાળવા માટે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. ખાસ કરીને ગામના યુવાનો અને નવી પેઢીના ખેલાડીઓનો ઉત્સાહ જોતા સ્પષ્ટ થાય છે કે તેઓ પોતાની પૂર્વજોની આ અનોખી સંસ્કૃતિને લુપ્ત થવા દેવા માંગતા નથી, પરંતુ તેને પૂર્ણ સન્માન સાથે જીવંત રાખી રહ્યા છે. આ મેળો માત્ર એક હિંસક પ્રથા નથી, પરંતુ તે ધામીના ઇતિહાસ અને લોકવાયકા સાથે અતૂટ રીતે જોડાયેલો સાંસ્કૃતિક ઉત્સવ છે. પથ્થરમારાની આ ક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ બંને જૂથોના લોકો પરસ્પર ભેટીને દુશ્મનાવટ ભૂલી જાય છે અને માતાજીની મહાઆરતીમાં સાથે જોડાઈને ભાઈચારાનો સંદેશ આપે છે. સ્થાનિક પ્રશાસન દ્વારા પણ આ મેળા દરમિયાન કોઈપણ અનિચ્છનીય ઘટના ન બને તે માટે પૂરતી સુરક્ષા અને તબીબી વ્યવસ્થાઓ ગોઠવવામાં આવી હતી.

ધામી ગામનો આ પથ્થરબાજીનો મેળો ભારતીય સંસ્કૃતિની વૈવિધ્યતા અને પરંપરાગત આસ્થાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે. આધુનિકરણના આ યુગમાં પણ પોતાની પ્રાચીન ઓળખ અને રીતિ-રિવાજોને વળગી રહેવાની આ ભાવના ખરેખર પ્રશંસનીય છે. નવી પેઢી દ્વારા આગળ ધપાવવામાં આવતી આ ઐતિહાસિક પરંપરા હંમેશાં ઇતિહાસના પાનાઓમાં અમર રહેશે.

બ્યૂરો રિપોર્ટ જીએસટીવી