પેટ્રોલ-ડીઝલ સસ્તું થવાના મોટા સંકેત! આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તૂટશે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ, જાણો તે પાછળના 7 મોટા કારણો
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (Crude Oil)ના ભાવ ફરી વધશે કે ઘટશે? આ સવાલ અત્યારે રોકાણકારો સહિત અનેક લોકોના મનમાં છે. ખાસ કરીને શેરબજારમાં રોકાણ કરનારાઓની નજર ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતો પર છે. જોકે, હાલના સંકેતો પ્રમાણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં મોટો ઘટાડો આવી શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા એજન્સી (IEA)ના અંદાજથી લઈને ઓપેક પ્લસના વધતા ઉત્પાદન અને અમેરિકાના રેકોર્ડ ક્રૂડ ઉત્પાદન સુધીનાં 7 કારણો તેલના ભાવ પર દબાણ ઊભું કરી રહ્યાં છે. જોકે, એક મોટું જોખમ અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિર્ણય સાથે જોડાયેલું છે. જો તેઓ ઈરાન સામે ફરી સૈન્ય કાર્યવાહી કરે તો ક્રૂડના ભાવમાં ફરી ઉછાળો આવી શકે છે.
શુક્રવારે શેરબજારમાં ઘટાડો નોંધાતાં રોકાણકારોએ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર નજર દોડાવી હતી. છેલ્લા છ મહિનાના ટ્રેન્ડ પ્રમાણે ક્રૂડ મોંઘું થવાની સાથે શેરબજારમાં પણ દબાણ જોવા મળ્યું છે. જોકે, આ વખતે ક્રૂડના ભાવમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો નથી. બજારમાં હાલની સ્થિતિ એવી છે કે તેલની માગ કરતાં સપ્લાય વધવાની શક્યતા છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે બજારમાં ખરીદદારો ઓછા હોય અને તેલનો પુરવઠો વધારે હોય ત્યારે કિંમતો ઘટે છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઘટવાનાં 7 મોટાં કારણ
-
ઓપેક પ્લસે ઉત્પાદન વધાર્યું
સાઉદી અરેબિયાની આગેવાની હેઠળના ઓપેક પ્લસ જૂથે ક્રૂડ ઓઇલનું ઉત્પાદન વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે. ઓક્ટોબરમાં ઓપેક પ્લસનું દૈનિક ઉત્પાદન 4.123 કરોડ બેરલ સુધી પહોંચ્યું હતું, જે સપ્ટેમ્બરની સરખામણીએ 20 લાખ બેરલથી વધુ છે. બીજી તરફ, UAE અને ઇરાક પણ પોતાનું ઉત્પાદન વધારી રહ્યાં છે. બજારમાં વધુ તેલ આવવાથી કિંમતો પર દબાણ વધી શકે છે. -
આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા એજન્સીએ માગ ઘટવાનો અંદાજ આપ્યો
IEAના અંદાજ પ્રમાણે ક્રૂડ ઓઇલની માગમાં વધારો થવાને બદલે ઘટાડો થઈ શકે છે. અગાઉ અંદાજિત 10.229 કરોડ બેરલ પ્રતિદિનની જરૂરિયાતમાં હવે 90 હજાર બેરલ પ્રતિદિનનો ઘટાડો થવાની શક્યતા છે. બીજી તરફ, આગામી મહિનાઓમાં તેલનો પુરવઠો 9.20 લાખ બેરલ પ્રતિદિન વધવાનો અંદાજ છે. ડિસેમ્બરમાં પણ તેલ ઉત્પાદક દેશો ઉત્પાદન વધારવાના સંકેત આપી રહ્યા છે. -
સાઉદી અરેબિયા અને ખાડી દેશોનું ઉત્પાદન વધ્યું
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ હોવા છતાં વૈશ્વિક બજારમાં તેલનો પુરવઠો અટક્યો નથી. અહેવાલ મુજબ, ઓક્ટોબરમાં સાઉદી અરેબિયા, UAE, ઇરાક અને કુવૈતનું સંયુક્ત ઉત્પાદન 10 ટકા વધ્યું હતું. સાઉદી અરેબિયા પણ દર મહિને લગભગ 12 ટકા વધુ ક્રૂડ ઓઇલ બજારમાં મોકલી રહ્યું છે. -
હોર્મુઝની ખાડીમાંથી તેલની હેરફેર ચાલુ
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી ઓઇલ ટેન્કરોની અવરજવર સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ નથી. કેટલાક ટેન્કરો જોખમ વચ્ચે પોતાના સિગ્નલ બંધ કરીને પણ આ માર્ગેથી પસાર થઈ રહ્યા છે. આ રીતે તેલનો જથ્થો આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર સુધી પહોંચી રહ્યો છે. વોર્ટેક્સાના અહેવાલ પ્રમાણે, છેલ્લા સાત દિવસથી દરિયામાં તેલ ભરીને ઊભા રહેલા ટેન્કરોની સંખ્યા ઘટી રહી છે. ત્રણ મહિના પછી પહેલીવાર આવી સ્થિતિ જોવા મળી છે. -
દેશો ઇમરજન્સી ઓઇલ રિઝર્વમાંથી તેલ કાઢી રહ્યા છે
વિશ્વના અનેક દેશો પોતાના ઇમરજન્સી ઓઇલ ભંડારમાંથી તેલ બહાર કાઢીને સ્થાનિક જરૂરિયાતો પૂરી કરી રહ્યા છે. IEAના સભ્ય દેશોએ ફેબ્રુઆરીના અંત સુધીમાં પોતાના ઇમરજન્સી ઓઇલ રિઝર્વમાંથી 7.1 કરોડ બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ બહાર પાડવાની વાત કરી છે. તેમાં ડીઝલનો પણ મોટો જથ્થો સામેલ છે. આ પગલાથી બજારમાં પુરવઠાનું દબાણ ઓછું કરવામાં મદદ મળી રહી છે. -
અમેરિકામાં ક્રૂડ ઓઇલનું રેકોર્ડ ઉત્પાદન
અમેરિકા પણ મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલનું ઉત્પાદન કરી રહ્યું છે. 6 નવેમ્બરે પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં અમેરિકાનું દૈનિક ક્રૂડ ઉત્પાદન સાપ્તાહિક ધોરણે 0.1 ટકા વધીને 1.4013 કરોડ બેરલના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યું હતું. આ ઉપરાંત વેનેઝુએલાનું તેલ પણ અમેરિકાના માધ્યમથી ભારત સહિત વિશ્વના વિવિધ દેશોમાં પહોંચી રહ્યું છે. -
ઇરાકે નિકાસ માટે જૂનો માર્ગ ફરી શરૂ કર્યો
ઇરાકે ક્રૂડ ઓઇલની નિકાસ માટે દાયકાઓ જૂનો માર્ગ ફરી શરૂ કર્યો છે. હવે ઇરાક સીરિયા મારફતે ભૂમધ્ય સમુદ્ર સુધી તેલ પહોંચાડી રહ્યું છે. કતારની કંપની UCC હોલ્ડિંગ દરરોજ 1.50 લાખ બેરલ સુધી ઇરાકી ક્રૂડ ઓઇલ ટ્રકો દ્વારા સીરિયાના બનિયાસ બંદર સુધી પહોંચાડી રહી છે. આ નવા માર્ગથી પણ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલનો પુરવઠો વધવાની શક્યતા છે.
ટ્રમ્પનો એક નિર્ણય ક્રૂડના ભાવ વધારી શકે
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડાના આ તમામ સંકેતો વચ્ચે સૌથી મોટું જોખમ અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિર્ણયનું છે. ટ્રમ્પ ઈરાન સામે ફરી સૈન્ય કાર્યવાહી કરે અથવા એવો કોઈ નિર્ણય લે જેનાથી ખાડી વિસ્તારમાં તણાવ વધે તો તેલના પુરવઠા પર અસર થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ફરી ઝડપથી વધી શકે છે.
જોકે, તેલના ભાવ અગાઉ ખૂબ ઊંચા ગયા ત્યારે અમેરિકામાં પણ પેટ્રોલ અને ડીઝલ મોંઘાં થયાં હતાં. તેના કારણે ટ્રમ્પ સરકાર સામે લોકોમાં નારાજગી વધી હતી. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખતાં ટ્રમ્પ માટે ફરી એવો નિર્ણય લેવો મુશ્કેલ બની શકે છે. હાલના સંકેતો પ્રમાણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર ઘટાડાનું દબાણ વધારે છે, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયામાં કોઈ મોટો સૈન્ય સંઘર્ષ આ ગણિત બદલી શકે છે.
