રાજ્યસભામાં આજે 'એન્ટી-પેપર લીક બિલ 2026' થશે રજૂ: જાણો રાજ્યસભાનું ગણિત
લોકસભામાંથી ધ્વનિ મતથી પસાર થયા બાદ, મોદી સરકાર આજે ગુરુવારે સંસદના ઉચ
લોકસભામાંથી ધ્વનિ મતથી પસાર થયા બાદ, મોદી સરકાર આજે ગુરુવારે સંસદના ઉચ્ચ સદન (Upper House) એટલે કે રાજ્યસભામાં 'લોક પરીક્ષા (અનૈતિક સાધનો અટકાવ) સુધારા વિધેયક, 2026' (Public Examinations Prevention of Unfair Means Amendment Bill, 2026) રજૂ કરવા જઈ રહી છે. દેશભરમાં વિદ્યાર્થીઓના ભારે વિરોધ પ્રદર્શન બાદ લાવવામાં આવેલા આ કડક કાયદા પર સમગ્ર દેશની નજર ટકેલી છે.
બુધવારે લોકસભામાં વિપક્ષના ભારે હંગામા અને નેતા વિપક્ષ રાહુલ ગાંધીના કડક વલણ વચ્ચે સરકારે આ બિલ પસાર કરાવી લીધું હતું. હવે સવાલ એ છે કે શું રાજ્યસભામાં સરકારને આ બિલ પસાર કરાવવામાં કોઈ મુશ્કેલી પડશે?
રાજ્યસભાનું ગણિત (Rajya Sabha Number Game)
આ બિલને પસાર કરવા માટે સામાન્ય બહુમતી (Simple Majority) ની જરૂર છે. રાજ્યસભાના હાલના સભ્યોની સંખ્યા અને બહુમતીના આંકડા નીચે મુજબ છે:
| ગઠબંધન / પક્ષ (Alliance / Party) | સાંસદોની સંખ્યા (Number of MPs) | બહુમતી આંકડા (123) સાથે સરખામણી |
|---|---|---|
| NDA (સત્તાપક્ષ) | 152 | બહુમતીથી 29 સાંસદો વધુ |
| INDIA (વિપક્ષ) | 63 | - |
| અન્ય પક્ષો (Others) | 29 | - |
| ખાલી બેઠકો (Vacant Seats) | 1 | - |
| કુલ ક્ષમતા (Total Strength) | 242 (કુલ 245) | - |
'એન્ટી-પેપર લીક સુધારા બિલ 2026' માં શું નવું છે? (Key Provisions)
સરકારે વર્ષ 2024ના મૂળ કાયદાને વધુ કડક બનાવવા માટે 2026ના આ સુધારા વિધેયકમાં નીચે મુજબના કડક પ્રાવધાનો ઉમેર્યા છે:
-
10 વર્ષ સુધીની જેલ (Up to 10 Years Imprisonment): પેપર લીક અને પરીક્ષામાં સંગઠિત ધાંધલી (Organised Crime) કરનાર ગિરોહ, સંસ્થાઓ કે અધિકારીઓને હવે 10 વર્ષ સુધીની સખત કેદ થશે.
-
₹10 કરોડ સુધીનો દંડ (Fine up to ₹10 Crore): પેપર લીક સિન્ડિકેટ અને તેમાં સામેલ સર્વિસ પ્રોવાઈડર સંસ્થાઓ પર ₹10 કરોડ સુધીનો ભારે દંડ ફટકારવામાં આવશે.
-
સ્પેશિયલ ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટ (Special Fast Track Courts): કેસોનો ઝડપી નિકાલ કરવા માટે દરેક રાજ્યમાં ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટની રચના કરાશે, જ્યાં રોજિંદી ધોરણે (Daily basis) સુનાવણી થશે.
-
60 દિવસમાં તપાસ પૂર્ણ (60-Day Investigation Deadline): પેપર લીકના કોઈપણ કેસની તપાસ રાજ્ય પોલીસ અથવા સ્પેશિયલ ટાસ્ક ફોર્સ (STF) એ વધુમાં વધુ 60 દિવસમાં પૂરી કરવાની રહેશે.
લોકસભામાં કેમ થયો હતો ભારે હંગામો? (Lok Sabha Political Drama)
તાજેતરમાં NEET-UG 2026 પેપર લીક વિવાદ બાદ દેશભરમાં વિદ્યાર્થીઓનું 36 દિવસ સુધી વિરોધ પ્રદર્શન ચાલ્યું હતું. આ વિવાદના દબાણમાં તત્કાલીન શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું.
બુધવારે લોકસભામાં ચર્ચા દરમિયાન રાહુલ ગાંધીએ આક્ષેપ કર્યો હતો કે દિલ્હીના જંતર-મંતર પર પ્રદર્શન કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ પર ગૃહ મંત્રી અમિત શાહના ઈશારે પોલીસે પેલેટ ગન (Pellet Guns) નો ઉપયોગ કર્યો હતો. જોકે, કેન્દ્રીય મંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે આ દાવાઓને પાયાવિહોણા ગણાવી ફગાવી દીધા હતા અને સ્પષ્ટતા કરી હતી કે પોલીસે માત્ર ટીયર ગેસ (Tear Gas) નો ઉપયોગ કર્યો હતો.
