ચૂંટણી પંચ દ્વારા મોટું યુ-ટર્ન: ફોર્મ 6માંથી 'SIR' કોલમ હટાવાઈ; અન્ય કમિશનરો આનો વિરોધ કરી રહ્યા હતા

ચૂંટણી પંચે નવા મતદાર તરીકે નોંધણી કરાવવાની પ્રક્રિયામાં એક મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યો છે. પંચે 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) સંબંધિત ઘોષણાપત્રને ઓનલાઇન 'ફોર્મ 6' થી અલગ કરી દીધું છે. પરિણામે, જે રાજ્યોમાં હાલમાં SIR પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે, ત્યાં પણ નવા મતદારોએ હવે ECINet પોર્ટલ પર 'ફોર્મ 6' અને SIR ઘોષણાપત્ર અલગ-અલગ ભરવા પડશે. અગાઉ, SIR સંબંધિત ઘોષણાપત્ર 'ફોર્મ 6' નો જ એક ભાગ હતું અને અરજદારો માટે તેનો જવાબ આપવો ફરજિયાત હતો.

ચૂંટણી કમિશનરોના વિરોધ બાદ લેવાયો નિર્ણય

ચૂંટણી પંચના આ ફેરફાર પાછળ ચૂંટણી કમિશનરો સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીની આપત્તિઓ મુખ્ય કારણ હતી. કમિશનરોએ વાંધો ઉઠાવ્યો હતો કે ફોર્મ 6નું માળખું 'મતદાર નોંધણી નિયમ, 1960' મુજબ નક્કી થાય છે, જેમાં ફેરફાર કરવાનો હક માત્ર કેન્દ્ર સરકાર પાસે છે. તેથી, પંચ દ્વારા પોતાના સ્તરે તેમાં ફેરફાર કરવો કાયદાકીય રીતે યોગ્ય નથી. આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સોગંદનામું રજૂ કર્યા બાદ, આખરે પંચે 21 ઓક્ટોબરે ફોર્મ 6 અને SIRની ઘોષણાને અલગ-અલગ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

છેલ્લા કેટલાક સપ્તાહોમાં ચૂંટણી પંચે માત્ર ફોર્મ 6 જ નહીં, પરંતુ અન્ય ઘણી બાબતોમાં પણ મહત્ત્વના બદલાવ કર્યા છે. પંચની બેઠકો યોજવા માટે હવે અગાઉથી એજન્ડા શેર કરવા અને બાદમાં વિગતો જાહેર કરવાનો નિયમ બનાવાયો છે. અધિકારીઓના વિદેશ પ્રવાસો માટે પંચની મંજૂરી ફરજિયાત કરવામાં આવી છે તેમજ નવા આઈટી સિસ્ટમ અને ECINet પોર્ટલની તપાસ માટે IIT બોમ્બે અને IISc બેંગ્લોરના નિષ્ણાતોની બનેલી કમિટી દ્વારા ઓડિટ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો છે.

જમીની સ્તરના અધિકારીઓને વધુ સત્તા અને રાહતો

નવા સુધારાઓ અંતર્ગત જમીની સ્તરે કામ કરતા અધિકારીઓને વધુ અધિકારો આપવામાં આવ્યા છે. હવે દસ્તાવેજોની ખામી કે વિસંગતતાના કિસ્સામાં મતદારોની વ્યક્તિગત સુનાવણી અપવાદરૂપ જ રહેશે અને તેના બદલે બૂથ લેવલ ઓફિસર (BLO) જાતે ઘેર જઈને દસ્તાવેજો એકત્ર કરશે. આ ઉપરાંત, મતદારો નિર્ધારિત 13 શ્રેણીઓ ઉપરાંત અન્ય દસ્તાવેજો પણ જમા કરાવી શકશે અને આવા મામલામાં ઇલેક્ટોરલ રજીસ્ટ્રેશન ઓફિસર (ERO) જાતે જ નિર્ણય લઈ શકશે.