11 વર્ષની ભારતીય મૂળની બોધના શિવાનંદને રચ્યો ઇતિહાસ: જુડિત પોલ્ગરનો 38 વર્ષ જૂનો રેકોર્ડ તોડ્યો

ભારતીય મૂળની 11 વર્ષની બ્રિટિશ ચેસ પ્રતિભા બોધના શિવાનંદને આંતરરાષ્ટ્રીય ચેસ જગતમાં ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. તેણે ઇન્ટરનેશનલ માસ્ટર (IM)નો ખિતાબ મેળવનારી સૌથી નાની વયની મહિલા ખેલાડી બનીને હંગેરીની દિગ્ગજ ચેસ ખેલાડી જુડિત પોલ્ગરનો 38 વર્ષ જૂનો રેકોર્ડ તોડી નાખ્યો છે. બોધનાએ 11 વર્ષ, 7 મહિના અને 16 દિવસની ઉંમરે આ સિદ્ધિ મેળવી છે. મોન્ટેનેગ્રોના બુડવામાં યોજાયેલી યુરોપિયન ક્લબ કપ ચેસ સ્પર્ધામાં બોધનાએ ઇન્ટરનેશનલ માસ્ટર ખિતાબ માટે જરૂરી ત્રીજી અને અંતિમ નોર્મ હાંસલ કરી હતી. આ સાથે તેણે જરૂરી 2,400 લાઇવ રેટિંગનો આંકડો પણ પાર કર્યો હતો. આ બંને શરતો પૂર્ણ થતાં તે આ પ્રતિષ્ઠિત ખિતાબ માટે પાત્ર બની હતી.

જુડિત પોલ્ગરનો 1988નો રેકોર્ડ તૂટ્યો

હંગેરીની જુડિત પોલ્ગરે વર્ષ 1988માં 12 વર્ષની ઉંમરે આ સિદ્ધિ મેળવી હતી. તેમને ચેસના ઇતિહાસની મહાન મહિલા ખેલાડીઓમાં ગણવામાં આવે છે. પોલ્ગરે આગળ જતાં વિશ્વના અગ્રણી ગ્રાન્ડમાસ્ટરો સામે સ્પર્ધા કરી હતી અને એકંદર વિશ્વ રેન્કિંગમાં ટોચના 10 ખેલાડીઓમાં સ્થાન મેળવ્યું હતું. બોધનાની આ સિદ્ધિ તેને લિંગના ભેદ વિના ઇન્ટરનેશનલ માસ્ટર ખિતાબ માટેની લાયકાત મેળવનારા ઇતિહાસના સૌથી નાની વયના 10 ખેલાડીઓમાં પણ સ્થાન અપાવે છે. ભારતના વર્તમાન વિશ્વ ચેમ્પિયન ડી. ગુકેશ અને ઉઝબેકિસ્તાનના જાવોખિર સિંદારોવ પણ નાની ઉંમરે આ સિદ્ધિ મેળવનારા ખેલાડીઓમાં સામેલ છે.

ત્રણ મહિનામાં ત્રણ નોર્મ પૂર્ણ કર્યા

બોધનાએ યુરોપિયન ક્લબ કપમાં ‘She Plays To Win Lionesses A’ ટીમનું પ્રતિનિધિત્વ કરતાં ટોચના બોર્ડ પર રમતાં આ સિદ્ધિ મેળવી હતી. શરૂઆતની મેચમાં રશિયાની ગ્રાન્ડમાસ્ટર એલેક્ઝાન્ડ્રા ગોર્યાચકિના સામે હાર્યા બાદ તેણે શાનદાર વાપસી કરી હતી અને સાત મેચમાં 5.5 પોઇન્ટ મેળવ્યા હતા. સ્પર્ધાની ત્રીજી રાઉન્ડમાં તેણે ઓસ્ટ્રિયાની ઇન્ટરનેશનલ માસ્ટર ઓલ્ગા બાડેલ્કાને હરાવી હતી, જ્યારે જ્યોર્જિયાની ગ્રાન્ડમાસ્ટર નીનો બાત્સિયાશવિલી સામે તેની મેચ ડ્રો રહી હતી. અંતિમ રાઉન્ડમાં સ્વીડનની મહિલા ઇન્ટરનેશનલ માસ્ટર વિક્ટોરિયા જોહાન્સન સામેની જીતે તેની ટીમને 4-0થી વિજય અપાવવામાં પણ યોગદાન આપ્યું હતું. બોધનાએ માત્ર ત્રણ મહિનાના ગાળામાં ઇન્ટરનેશનલ માસ્ટર માટે જરૂરી ત્રણેય નોર્મ પૂર્ણ કર્યા હતા. જુલાઈમાં ફ્રાન્સના ડોલ ઓપન ટુર્નામેન્ટમાં તેણે પ્રથમ નોર્મ મેળવ્યો હતો. ત્યારબાદ ઉઝબેકિસ્તાનના સમરકંદમાં યોજાયેલા ચેસ ઓલિમ્પિયાડમાં બીજો નોર્મ મેળવ્યો હતો. મોન્ટેનેગ્રોમાં અંતિમ નોર્મ અને જરૂરી રેટિંગ હાંસલ કરતાં તેની લાયકાત પૂર્ણ થઈ હતી. ચેસ ઓલિમ્પિયાડમાં ઇંગ્લેન્ડ તરફથી ટોચના બોર્ડ પર રમતી વખતે બોધનાએ છ જીત, ચાર ડ્રો અને એક હાર સાથે પ્રભાવશાળી પ્રદર્શન કર્યું હતું.

“હવે ગ્રાન્ડમાસ્ટર બનવાની દિશામાં એક પગલું આગળ”

પોતાની સિદ્ધિ અંગે બોધનાએ જણાવ્યું હતું કે, “ત્રીજો IM નોર્મ અને ઇન્ટરનેશનલ માસ્ટરનો ખિતાબ મેળવીને હું નમ્રતા અનુભવું છું. આ મને ગ્રાન્ડમાસ્ટર બનવાની દિશામાં એક પગલું નજીક લઈ જાય છે. હવે ચેસ સાથે આ સિદ્ધિનો આનંદ માણવાનો સમય છે.” ઇન્ટરનેશનલ માસ્ટરનો ખિતાબ વિશ્વ ચેસ સંસ્થા FIDE દ્વારા આપવામાં આવતો પ્રતિષ્ઠિત ખિતાબ છે. તે ગ્રાન્ડમાસ્ટર (GM) કરતાં એક સ્તર નીચે અને પરંપરાગત ખિતાબના ક્રમમાં મહિલા ગ્રાન્ડમાસ્ટર (WGM) કરતાં ઉપર ગણાય છે. આ ખિતાબ મહિલા અને પુરુષ બંને ખેલાડીઓ માટે ખુલ્લો છે. સામાન્ય નિયમો અનુસાર, ખેલાડીએ ઓછામાં ઓછું 2,400 FIDE રેટિંગ અને ત્રણ IM નોર્મ મેળવવાના હોય છે. નોર્મ મેળવવા માટે ટુર્નામેન્ટમાં પ્રતિસ્પર્ધીઓની ક્ષમતા, સ્પર્ધાની રચના અને ખેલાડીના પરિણામો સહિતના નિર્ધારિત માપદંડો પૂર્ણ કરવા પડે છે.

ભણતરની સાથે ચેસમાં પણ અસાધારણ પ્રગતિ

બોધના શિવાનંદન ભારતીય મૂળની બ્રિટિશ ચેસ ખેલાડી છે અને લંડનના હેરો વિસ્તારમાં રહે છે. તે નિયમિત શાળાકીય અભ્યાસની સાથે ચેસની તાલીમ, સપ્તાહાંતની સ્પર્ધાઓ અને બ્રિટનની લીગ મેચોમાં ભાગ લે છે. તેના કોચ ગ્રાન્ડમાસ્ટર મર્ટ એર્દોગ્દુએ જાન્યુઆરી 2026થી તેને તાલીમ આપવાનું શરૂ કર્યું હતું. Chess.com સાથેની વાતચીતમાં કોચે તેની સમર્પિતતા અને ચેસ પ્રત્યેના જુસ્સાને તેની પ્રગતિનું મહત્ત્વનું કારણ ગણાવ્યું હતું. બોધના અઠવાડિયામાં ચાર વખત કોચ સાથે તાલીમ લે છે અને સામાન્ય રીતે દરરોજ આશરે બે કલાક ચેસ માટે ફાળવી શકે છે.

અગાઉ પણ અનેક વયસંબંધિત રેકોર્ડ બનાવ્યા

ઇન્ટરનેશનલ માસ્ટરનો ખિતાબ મેળવતાં પહેલાં પણ બોધનાએ અનેક સિદ્ધિઓ નોંધાવી છે. તે સૌથી નાની વયની મહિલા વુમન ઇન્ટરનેશનલ માસ્ટર (WIM) અને વુમન FIDE માસ્ટર (WFM) ખેલાડીઓમાં રેકોર્ડ ધરાવે છે. પ્રથમ IM નોર્મ મેળવનારી સૌથી નાની વયની મહિલા ખેલાડી બનવાની સિદ્ધિ પણ તેના નામે છે. આ ઉપરાંત, તે 2,300 રેટિંગનો આંકડો પાર કરનારી અને 2,600થી વધુ રેટિંગ ધરાવતા ગ્રાન્ડમાસ્ટરને હરાવનારી સૌથી નાની વયની મહિલા ખેલાડી પણ બની હતી. ઓગસ્ટમાં તેણે સૌથી નાની વયની બ્રિટિશ મહિલા ચેમ્પિયન બનવાની સિદ્ધિ મેળવી હતી. માત્ર 11 વર્ષની ઉંમરે એક પછી એક રેકોર્ડ બનાવતી બોધના હવે ચેસના સર્વોચ્ચ ઓપન ખિતાબ ગ્રાન્ડમાસ્ટર (GM) તરફ આગળ વધી રહી છે.