પૂર્વ કોંગ્રેસ સાંસદ સજ્જન કુમારનું 80 વર્ષની વયે નિધન, તિહાર જેલમાં ભોગવી રહ્યા હતા આજીવન કેદ

નવી દિલ્હી: 1984ના શીખ વિરોધી રમખાણો (Anti-Sikh Riots)ના કેસમાં દોષિત ઠરેલા કોંગ્રેસના પૂર્વ સાંસદ સજ્જન કુમારનું ગુરુવારે 80 વર્ષની ઉંમરે નિધન થયું છે. તેઓ દિલ્હીની તિહાર જેલ (Tihar Jail)માં આજીવન કેદ (Life Imprisonment)ની સજા ભોગવી રહ્યા હતા. ન્યૂઝ એજન્સી ANIના સૂત્રો અનુસાર, સજ્જન કુમારને દિલ્હીની સફદરજંગ હોસ્પિટલ (Safdarjung Hospital)માં મૃત અવસ્થામાં લાવવામાં આવ્યા હતા.

સજ્જન કુમારને 1984ના શીખ વિરોધી રમખાણો સાથે જોડાયેલા બે કેસોમાં દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા. આ કેસોમાં શીખ સમુદાયના લોકોની હત્યા અને હિંસા સાથે જોડાયેલા ગંભીર આરોપો હતા.

પાલમ કોલોનીમાં 5 શીખોની હત્યાનો કેસ

સજ્જન કુમાર જે મુખ્ય કેસમાં આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહ્યા હતા, તે દિલ્હીના કેન્ટ વિસ્તારમાં આવેલી પાલમ કોલોની (Palam Colony) સાથે સંબંધિત છે. અહીં રમખાણો દરમિયાન પાંચ શીખોની હત્યા કરવામાં આવી હતી અને ત્યારબાદ એક ગુરુદ્વારાને આગ ચાંપી દેવામાં આવી હતી.

આ કેસમાં લાંબી કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ દિલ્હી હાઈકોર્ટે (Delhi High Court) 17 ડિસેમ્બર, 2018ના રોજ સજ્જન કુમારને આજીવન કેદની સજા સંભળાવી હતી. ત્યારબાદ તેમને જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા.

CBIની સાક્ષીએ લગાવ્યો હતો ગંભીર આરોપ

આ કેસની તપાસ દરમિયાન CBI (Central Bureau of Investigation)ની મહત્વપૂર્ણ સાક્ષી ચામ કૌરે સજ્જન કુમાર પર ગંભીર આરોપ લગાવ્યા હતા. તેમના જણાવ્યા મુજબ, રમખાણો દરમિયાન સજ્જન કુમાર ભીડને ઉશ્કેરી રહ્યા હતા.

કોર્ટમાં આ કેસ સાથે જોડાયેલા પુરાવા અને સાક્ષીઓની જુબાનીની લાંબી પ્રક્રિયા ચાલી હતી. અંતે દિલ્હી હાઈકોર્ટે તેમને દોષિત ઠેરવી આજીવન કેદની સજા ફટકારી હતી.

સુલ્તાનપુરીના અન્ય કેસમાં મળેલી હતી રાહત

સજ્જન કુમાર સામે 1984ના રમખાણો સાથે જોડાયેલા અન્ય કેસ પણ ચાલી રહ્યા હતા. દિલ્હીના સુલ્તાનપુરી વિસ્તારમાં ત્રણ શીખોની હત્યા સાથે જોડાયેલા એક કેસમાં સપ્ટેમ્બર 2023માં રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટ (Rouse Avenue Court)એ તેમને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા.

અર્થાત, અલગ-અલગ કેસોમાં તેમની સામે કાનૂની કાર્યવાહી થઈ હતી અને કેટલાક કેસોમાં તેમને રાહત પણ મળી હતી, જ્યારે પાલમ કોલોની કેસમાં તેઓ આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહ્યા હતા.

સરસ્વતી વિહારમાં પિતા-પુત્રની હત્યા

1984ના રમખાણો દરમિયાન દિલ્હીના સરસ્વતી વિહાર વિસ્તારમાં પણ શીખ પરિવારને નિશાન બનાવવામાં આવ્યો હતો. 1 નવેમ્બર, 1984ના રોજ સરદાર જસવંત સિંહ અને તેમના પુત્ર તરુણદીપ સિંહની હત્યા કરવામાં આવી હતી.

અહેવાલ મુજબ, બંને પર તોફાની ટોળાએ લોખંડની સળિયા અને લાઠીઓથી હુમલો કર્યો હતો. ત્યારબાદ બંનેને જીવતા સળગાવી દેવામાં આવ્યા હતા.

આ કેસમાં પણ લાંબી કાનૂની કાર્યવાહી ચાલી હતી. 12 ફેબ્રુઆરી, 2025ના રોજ સજ્જન કુમારને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા અને 25 ફેબ્રુઆરી, 2025ના રોજ તેમને આજીવન કેદની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી.

1984ના રમખાણો સાથે જોડાયેલું લાંબું કાનૂની પ્રકરણ

સજ્જન કુમારનું નામ 1984ના શીખ વિરોધી રમખાણો સાથે જોડાયેલા સૌથી ચર્ચિત કેસોમાં રહ્યું છે. 1984માં તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીની હત્યા બાદ દિલ્હીસહિત દેશના અનેક વિસ્તારોમાં શીખ સમુદાય વિરુદ્ધ હિંસા ફાટી નીકળી હતી.

આ હિંસામાં મોટી સંખ્યામાં લોકોનાં મોત થયા હતા. પીડિત પરિવારોને ન્યાય મેળવવા માટે વર્ષો સુધી કાનૂની લડત લડવી પડી હતી. સજ્જન કુમાર સામે પણ વિવિધ કેસોમાં લાંબા સમય સુધી તપાસ અને સુનાવણી ચાલી હતી.

80 વર્ષની ઉંમરે જેલમાં થયું નિધન

આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહેલા સજ્જન કુમારનું 80 વર્ષની ઉંમરે નિધન થયું છે. તબિયત બગડ્યા બાદ તેમને સારવાર માટે સફદરજંગ હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં તેમને મૃત જાહેર કરવામાં આવ્યા.

સજ્જન કુમારનું રાજકીય જીવન અને 1984ના શીખ વિરોધી રમખાણોના કેસો ભારતીય રાજકારણ અને ન્યાયિક ઇતિહાસમાં લાંબા સમયથી ચર્ચાનો વિષય રહ્યા છે. તેમના નિધન સાથે આ કેસોના લાંબા કાનૂની પ્રકરણમાં એક મહત્વપૂર્ણ ઘટના બની છે.