પતિને ‘કાળો’ કે ‘જાડો' કહેવું માત્રથી છૂટાછેડા નહીં મળે, છત્તીસગઢ હાઈકોર્ટનો મહત્વનો ચુકાદો

છત્તીસગઢ હાઈકોર્ટે (Chhattisgarh High Court) વૈવાહિક વિવાદ સાથે જોડાયેલા એક કેસમાં મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે પત્ની પતિને તેના રંગ કે શરીર અંગે ‘કાળો’ અથવા ‘મોટો’ કહેતી હોવાનો માત્ર આરોપ છૂટાછેડા (Divorce) આપવા માટે પૂરતો આધાર બની શકે નહીં. વૈવાહિક ક્રૂરતા (Matrimonial Cruelty) અથવા પરિત્યાગ (Desertion) જેવા ગંભીર આરોપોને માત્ર રજૂ કરવાથી નહીં, પરંતુ વિશ્વસનીય અને પૂરતા પુરાવા (Evidence) દ્વારા સાબિત કરવા જરૂરી છે.

જસ્ટિસ પાર્થ પ્રતીમ સાહુ અને જસ્ટિસ સચિન સિંહ રાજપૂતની ડિવિઝન બેન્ચે (Division Bench) પતિ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અપીલ ફગાવી દીધી અને ફેમિલી કોર્ટ (Family Court)ના નિર્ણયને યથાવત રાખ્યો. મૂળ કેસમાં પતિએ પત્ની વિરુદ્ધ ક્રૂરતા અને પરિત્યાગના આરોપોના આધારે લગ્નવિચ્છેદની માગ કરી હતી.

2019માં થયા હતા લગ્ન, થોડા સમય બાદ શરૂ થયો વિવાદ

કોર્ટના ચુકાદા મુજબ આકાશ ઘોષ અને પૂજા સીતના લગ્ન 7 માર્ચ 2019ના રોજ હિંદુ રીતરિવાજ મુજબ થયા હતા. લગ્ન બાદ પત્ની આશરે બે-ત્રણ મહિના સુધી પતિ અને તેના પરિવાર સાથે રહી હતી. પતિનો આરોપ હતો કે આ સમયગાળા દરમિયાન પત્ની તેની સાથે શત્રુતાપૂર્ણ વર્તન કરતી હતી, ખોટા કેસમાં ફસાવવાની ધમકી આપતી હતી અને વારંવાર પોતાના પિયર જતી હતી.

પતિના જણાવ્યા અનુસાર, પત્ની એક સંબંધીના લગ્નમાં રાજસ્થાન પણ ગઈ હતી અને ત્યારબાદ પાછી આવી હતી. બાદમાં તેની તબિયત બગડી અને ગર્ભપાત (Miscarriage) થયો હોવાનો પણ કોર્ટના રેકોર્ડમાં ઉલ્લેખ છે. ત્યારબાદ પત્નીની માતા તેને સારવાર માટે રાયગઢ લઈ ગઈ હતી. પતિએ દાવો કર્યો હતો કે તેણે પત્નીને પરત લાવવાના પ્રયાસો કર્યા હતા, પરંતુ તે તેની સાથે આવવા તૈયાર થઈ નહોતી.

પત્નીએ પણ પતિ સામે લગાવ્યા હતા ગંભીર આરોપ

બીજી તરફ પત્નીએ પતિ દ્વારા લગાવવામાં આવેલા આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા. પત્નીનો દાવો હતો કે પતિના અન્ય એક મહિલા સાથે સંબંધ હતા. તેને આ બાબતની જાણ થયા બાદ પતિ દારૂનું સેવન કરવા લાગ્યા અને તેની સાથે યોગ્ય વર્તન કરતા નહોતા.

પત્નીએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે બીમારી દરમિયાન તેને યોગ્ય સારવાર મળી ન હતી અને તેની માતા તેને રાયગઢ લઈ ગઈ હતી. ત્યારબાદ તેણે અને તેના પરિવારજનોએ પતિ તથા તેના પરિવારનો સંપર્ક કરીને તેને પરત લઈ જવા માટે પ્રયાસ કર્યો હોવાનો દાવો કર્યો હતો. આ મામલે ઘરેલુ હિંસા કાયદા (Domestic Violence Act) હેઠળની કાર્યવાહી પણ શરૂ કરવામાં આવી હતી, જે કોર્ટના રેકોર્ડ મુજબ રાયગઢમાં પેન્ડિંગ હતી.

ફેમિલી કોર્ટે પતિની છૂટાછેડાની માગ ફગાવી હતી

પતિએ હિંદુ મેરેજ એક્ટ (Hindu Marriage Act), 1955ની કલમ 13 હેઠળ છૂટાછેડા માટે ફેમિલી કોર્ટમાં અરજી કરી હતી. તેમાં પત્ની તરફથી ક્રૂરતા અને પરિત્યાગનો આધાર લેવામાં આવ્યો હતો.

જાંજગીર-ચાંપા ફેમિલી કોર્ટે બંને પક્ષોની દલીલો અને પુરાવાઓનું મૂલ્યાંકન કર્યા બાદ જણાવ્યું હતું કે પતિ પત્ની દ્વારા ક્રૂરતા અથવા પરિત્યાગ કરવામાં આવ્યો હોવાની વાત પૂરતા પુરાવા સાથે સાબિત કરી શક્યો નથી. તેથી 28 ઓગસ્ટ 2024ના રોજ ફેમિલી કોર્ટે છૂટાછેડાની અરજી ફગાવી દીધી હતી. સાથે જ પત્નીના સ્ટ્રીધન (Stridhan) અને તેના માતા-પિતા તરફથી આપવામાં આવેલી ભેટો પરત કરવાનો આદેશ પણ આપવામાં આવ્યો હતો.

‘કાળો’ અને ‘મોટો’ કહેવાનો આરોપ પણ ચર્ચામાં આવ્યો

હાઈકોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન પતિએ એવો પણ આરોપ મૂક્યો હતો કે પત્ની તેને તેના રંગ અને શરીરના કદને લઈને ‘કાળો’ તથા ‘મોટો’ કહીને સંબોધતી હતી. જોકે કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ પ્રકારના કથિત સંબોધનને, આ કેસની પરિસ્થિતિમાં અને અન્ય પૂરતા પુરાવા વિના, છૂટાછેડા માટેનું પૂરતું કારણ ગણી શકાય નહીં.

કોર્ટે નોંધ્યું કે પતિએ પત્ની સામે અનેક આરોપો લગાવ્યા હતા, પરંતુ તે આરોપોને સમર્થન આપવા માટે પૂરતા અને વિશ્વસનીય પુરાવા રજૂ કરી શક્યા નહોતા. કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ માત્ર આરોપોની સંખ્યા વધુ હોવાથી તે આપમેળે સાબિત થયેલા માનવામાં આવતા નથી.

અલગ રહેવું એટલે આપમેળે ‘પરિત્યાગ’ સાબિત થતો નથી

પતિએ એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે પત્ની 2019થી તેની પાસેથી અલગ રહે છે અને કોઈ યોગ્ય કારણ વિના પિયર પરત ગઈ છે. જોકે હાઈકોર્ટે આ દાવાને પણ પૂરતા પુરાવાથી સાબિત થયેલો માન્યો નહોતો.

કોર્ટે નોંધ્યું કે પત્ની કયા સંજોગોમાં પોતાના માતા-પિતાના ઘરે રહી રહી હતી અને શું તેણે ખરેખર લગ્નજીવન કાયમ માટે છોડવાનો ઈરાદો રાખ્યો હતો, તે સાબિત કરવું જરૂરી હતું. આ માટે જરૂરી ‘અનિમસ ડેઝરંડી’ (Animus Deserendi), એટલે કે વૈવાહિક સંબંધ છોડવાનો ઈરાદો, પતિ સાબિત કરી શક્યો નહોતો.

સુપ્રીમ કોર્ટના અગાઉના ચુકાદાનો પણ ઉલ્લેખ

વૈવાહિક ક્રૂરતા અંગે હાઈકોર્ટે સુપ્રીમ કોર્ટના Samar Ghosh Vs. Jaya Ghosh કેસનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. હાઈકોર્ટે જણાવ્યું કે માનસિક ક્રૂરતા (Mental Cruelty) નક્કી કરવા માટે કોઈ એક જ માપદંડ લાગુ કરી શકાય નહીં અને દરેક કેસના તથ્યો તથા પુરાવાઓને ધ્યાનમાં લેવા પડે છે.

આ કેસમાં હાઈકોર્ટને એવું કોઈ પૂરતું સાબિત થયેલું વર્તન મળ્યું નહીં, જેના આધારે પત્નીના વર્તનને કાયદાકીય રીતે વૈવાહિક ક્રૂરતાની શ્રેણીમાં મૂકી શકાય.

હાઈકોર્ટે પતિની અપીલ ફગાવી

તમામ દલીલો અને રેકોર્ડ પરના પુરાવાઓનું મૂલ્યાંકન કર્યા બાદ છત્તીસગઢ હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચે ફેમિલી કોર્ટના નિર્ણયમાં હસ્તક્ષેપ કરવાનો ઇનકાર કર્યો. કોર્ટે કહ્યું કે પતિ ક્રૂરતા અને પરિત્યાગ બંને માટે જરૂરી પુરાવા રજૂ કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યો છે.

આથી આકાશ ઘોષ વિરુદ્ધ પૂજા સીત કેસમાં પતિની અપીલ ફગાવી દેવામાં આવી અને છૂટાછેડાની માગ નામંજૂર કરવાનો ફેમિલી કોર્ટનો નિર્ણય યથાવત રાખવામાં આવ્યો. અપીલ કોઈ ખર્ચ વિના (Without Costs) ફગાવવામાં આવી હતી.